A competencia das entidades locais en relación coa matrícula na inspección do IAE. Especial referencia ao réxime de recursos en vía administrativa
Sentenza do Tribunal Supremo (STS) núm. 1300/2025, de 15 de outubro (Recurso de casación 6109/2023)
30/01/2026
Neste recurso de casación, cuxo obxecto eran unhas liquidacións do IAE dun procedemento de inspección desenvolvido polo ORAL, a mercantil alegaba que unha entidade local non é competente para modificar o epígrafe do IAE no que está dada de alta unha persoa contribuínte, cando isto implica pasar dun epígrafe no que está a tributar por cota nacional a outro, no que se lle dá de alta de oficio e no que só existe cota municipal.
Para entender mellor estes feitos, cómpre facer un breve repaso das actuacións:
A mercantil Iberdrola Clientes, S. A. U. tributaba pola actividade comercializadora de electricidade nun epígrafe que dispoñía de cota nacional pero que a inspección consideraba incorrecto, xa que estimaba que a actividade comercializadora de electricidade debía tributar no epígrafe 659.9 das tarifas do imposto. A particularidade deste epígrafe era que só dispoñía de cota municipal, o que implicaba darlle de alta de oficio á mercantil nun epígrafe con cota municipal e que esta tivese que darse de baixa no epígrafe con cota nacional, no que levaba tributando ata ese momento (1).
Debemos lembrar que as entidades locais que teñen delegada a inspección do IAE na Administración do Estado (AEAT) poden efectuar regularizacións que lle afecten á matrícula do imposto mesmo se non teñen delegada a xestión censal, xa que, como ben sabemos, ao tratarse dun imposto de xestión compartida entre o Estado e os concellos, a xestión da matrícula e a inspección correspóndenlle á Administración do Estado e a xestión, liquidación e revisión dos actos en vía de xestión tributaria, aos concellos (art. 91 da LRFL).
A cuestión que formula Iberdrola é que os municipios que teñen delegada a inspección non poden, nun procedemento inspector, efectuar modificacións na matrícula do imposto que lle afecte a unha cota nacional, considerando que as súas competencias debían quedar limitadas a comprobacións da cota municipal.
O Tribunal Supremo estima o recurso da mercantil e establece a doutrina de que as entidades locais poden, no exercicio das funcións inspectoras, alterar os datos censuais, pero non poden efectuar modificacións na matrícula cando a persoa contribuínte está tributando en cota nacional, mesmo se o epígrafe no que está encadrado non é correcto; estas alteracións deben limitarse a epígrafes de cotas municipais.
Aproveitando esta cuestión de sumo interese para o ORAL, posto que a AEAT lle delegou a inspección do IAE dun elevado número de concellos da provincia, imos realizar un breve repaso do réxime de recursos, xa que este caso concreto destaca pola súa complexidade.
1. Recursos que proceden contra os actos censuais:
- Os ditados pola Administración do Estado: recurso potestativo de reposición (art. 222 e seguintes da LXT) e a reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos do Estado (art. 226 e seguintes da LXT), obrigatoria para esgotar a vía administrativa.
- Os ditados polas entidades locais cando teñan delegada a xestión censual das cotas municipais: recurso de reposición obrigatorio (art. 14.2 da LRFL) ante o órgano da entidade local que ditou o acto e reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos do Estado (art. 226 e seguintes da LXT), tamén obrigatoria. Ambos os dous (recurso e reclamación) son obrigatorios para esgotar a vía administrativa.
No caso dos municipios de gran poboación, o recurso de reposición do art. 14.2 da LRFL é potestativo e son obrigatorios para esgotar a vía administrativa a reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos municipais (art. 137 da LRBRL) e, posteriormente, a reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos do Estado (art. 226 e seguintes da LXT).
2. Recursos que proceden contra os actos de liquidación e recadación de xestión tributaria do imposto: recurso de reposición obrigatorio (art. 14.2 da LRFL) para esgotar a vía administrativa.
No caso dos municipios de gran poboación, o recurso de reposición do art. 14.2 da LRFL é potestativo e é obrigatorio para esgotar a vía administrativa interpoñer reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos municipais (art. 137 da LRBRL).
3. Recursos que proceden contra os actos de inspección:
- Os ditados pola Administración do Estado: recurso potestativo de reposición (art. 222 e seguintes da LXT) e reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos do Estado (art. 226 e seguintes da LXT), obrigatoria para esgotar a vía administrativa.
- Os ditados polas entidades locais cando teñan delegada a inspección das cotas municipais: recurso de reposición obrigatorio (art. 14.2 da LRFL) ante o órgano da entidade local que ditou o acto e reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos do Estado (art. 226 e seguintes da LXT), tamén obrigatoria pero só no que respecta á materia censual (os actos de liquidación e recadación son competencia municipal, polo que non son obxecto de reclamación ante os tribunais económico-administrativos estatais). Ambos os dous, recurso e reclamación, son obrigatorios para esgotar a vía administrativa.
No caso dos municipios de gran poboación, o recurso de reposición do art. 14.2 da LRFL é potestativo e son obrigatorios para esgotar a vía administrativa a reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos municipais (art. 137 da LRBRL) e, posteriormente, a reclamación económico-administrativa ante os tribunais económico-administrativos do Estado (art. 226 e seguintes da LXT) só no que respecta á materia censual.
(1) Aínda que non é unha cuestión que interesa neste intre, lembremos que na STS, de 12 de maio de 2021, xa quedou aclarado que as empresas comercializadoras de electricidade debían tributar polo epígrafe 151.5 e non polo 659.9 e que, posteriormente, na Lei 11/2020, de 30 de decembro, de orzamentos xerais do Estado, se creou a partir de 2021 o epígrafe específico 151.6 para estas empresas.