Este capítulo está dedicado á vitalidade e o virtuosismo de todas esas mulleres esenciais e tamén ao labor de recollida e divulgación realizado desde hai máis de trinta anos por investigadoras que se teñen aproximado por esas terras na procura dun coñecemento directo, en especial a Xulia Feixoo e Guilherme Ignacio que, co seu libro Mulleres de Gargamala! Tocadoras de tradición oral, nos deron a coñecer as súas voces e as súas historias. A gran riqueza deste patrimonio musical, a calidade das súas tocadoras e bailadoras, ademais do bo acollemento brindado ás persoas compiladoras que por alí foron pasando, fixo que destas aldeas saíse un gran número de pezas para os espectáculos de moitos dos grupos folclóricos do país e a inspiración para o gran momento que vive a nosa música na actualidade con artistas de repercusión estatal e internacional que beben da tradición. As de Gargamala son tamén un referente para a revitalización dos seráns que afortunadamente vivimos hoxe. Uns seráns que foron vertebradores da vida en comunidade no rural, sinaladamente para a mocidade, e que hoxe representan unha oportunidade de contacto interxeracional entre xente con perfís socioculturais moi diversos. Nun ano ilusionante no que as Letras Galegas lles renden homenaxe ás cantareiras e tocadoras do país, reivindicamos as mulleres de Gargamala como parte fundamental da identidade cultural de Mondariz, da provincia e do folclore galego.