Un aro de madeira, pel natural e algunhas ferreñas foron suficientes para conquistar un espazo no grande universo dos instrumentos musicais. A súa tipoloxía podémola rastrexar desde tempos inmemoriais en diferentes culturas. En Galicia, mantivo sempre a súa característica forma circular, e así aparece reflectida na obra dos principais artistas nas últimas décadas do século xix e primeiros anos do xx, que buscan a aproximación á cultura popular a través da paisaxe, das persoas e dos costumes. A pesar da súa sinxeleza, acadou altas cotas de popularidade como instrumento de acompañamento nas mans de recoñecidas cantareiras. Hoxe, seguindo aquelas pegadas, son os homes os que a están elevando a un novo espazo dentro das súas actividades artísticas, reinterpretando e creando novas músicas.

En liña coa celebración da poesía popular oral nas Letras Galegas de 2025, propoñémonos achegarlle ao público o labor de mestres artesáns, músicos e estudosos do seu instrumento máis representativo: a pandeireta. Farémolo a través dunhas xornadas-exposición, valiosas como recurso pedagóxico, que fomentan e proxectan esta parte do patrimonio sonoro galego, para contribuír, por outra banda, aos fondos do Arquivo Sonoro de Galicia, con documentos históricos e de nova creación, para que, ao igual que se fixo coas gravacións de Dorothé Schubarth e Antón Santamarina, se poñan á disposición da sociedade.

A pandeireta galega é un testemuño vivo da memoria cultural de Galicia, polo que conservala significa respectar as raíces, os xestos e os sons que acompañaron xeracións. Con todo, a tradición só se mantén forte cando dialoga co presente. Innovar en materiais, técnicas e formas de interpretación non implica romper co herdado, senón darlle novas posibilidades de futuro. Neste equilibrio entre respecto polo ancestral e apertura ao contemporáneo reside a verdadeira riqueza.

Programa

• 2 de febreiro, salón de plenos do Pazo provincial
• Ás 18.00 horas, presentación a cargo de:
  • Rosario Álvarez, presidenta do Consello da Cultura Galega
  • Luis López Diéguez, presidente da Deputación de Pontevedra
  • Jorge Cubela, deputado delegado de Cultura da Deputación de Pontevedra
  • Luciano Pérez Díaz e Suso Vaamonde Manteiga, comisarios da exposición
• Ás 18.30 horas, relatorios:
  • “O instrumento hoxe”, impartido por Suso Vaamonde. Método e novas técnicas de interpretación, uso e enfoque dos toques tradicionais. Amosaranse os primeiros estudos acústicos do instrumento, que pasarán a formar parte dos fondos do Arquivo Sonoro de Galicia, e presentarase a nova técnica de pandeireta galega.
  • “A cega de Miranda e a mudanza dos roles: pandeireteiros na vida da mítica cantareira”, impartido por Ricardo Polín. Presentarase o estudo “Dolores, a cega de Miranda (na súa noite máis clara)”.
  • “A percusión de man no Real Coro Toxos e Froles de Ferrol”, impartido por Arturo Lamas Braña.
• Ás 20.00 horas Inauguración da exposición no vestíbulo do Pazo provincial